Laugardaginn 14. mars var opnuð samsýning fimm málara í Listasafninu á Akureyri sem eiga það sameiginlegt að vinna óhlutbundið, en síðustu árin er engu líkara en að abstrakt-expressjónisminn hafi gengið í endurnýjun lífdaga á Íslandi. Hér eru á ferðinni athyglisverðar og upprennandi listakonur, ástríðufullar og flestar lítt þekktar. Laufey Johansen (f. 1968), Maja Siska (f. 1969) og Arna Gná Gunnarsdóttir (f. 1974) hafa sótt tíma hjá Bjarna Sigurbjörnssyni, sem jafnframt er sýningarstjóri; Anna Jóelsdóttir (f. 1947) hefur ræktað sinn garð í Bandaríkjunum og Guðný Kristmannsdóttir (f. 1965) hefur starfað af elju á Akureyri. Allar hafa þær náð að skapa sér sérstakan tjáningarmáta sem einkennist af fítonskrafti, hugmyndaauðgi og smitandi sköpunargleði og ber vott um þá miklu grósku og óþrjótandi möguleika sem abstraktlistin býður upp á.

Hjá þessum listamönnunum ráða persónuleg vinnubrögð ferðinni í listrænni þróun, frekar en hugmyndastefnur og tískustraumar. Þótt þeir hafi sína sérviskulegu sýn deila þeir svipuðu viðhorfi til málverksins og athafnarinnar að mála. Sjálf framkvæmdin og líkamleg tengsl við verkið er aðalatriðið. Listamaðurinn lítur ekki á sig sem „fagmann“, heldur forðast hann að gefa sig á vald fyrirfram gefinni kunnáttu. Málverkið er lifandi ferli, án mótaðrar hugmyndar um endanlega útkomu; ákvörðun listamannsins er hvati sem hrindir af stað röð ófyrirsjáanlegra atvika sem eiga rætur í óræðum og kenjóttum hvötum. Hér blasa við tengsl málverks og alkemíu, hvort tveggja er umbreytingaferli og ferð án fyrirheits.

Sagt er að ekkert nýtt sé undir sólinni, en þá vill gleymast að jarðlífið snýst í kringum hana í eilífum tilbrigðum. Sú abstraktlist sem hér gefur að líta er augljóslega ekki eintóm endurtekning á því sem menn voru að fást við fyrir mörgum áratugum. Hún er barn okkar tíma sem lýsir sér í nýjum efnistökum og djúpstæðri hugarfarsbreytingu. Í því umróti sem íslenskt þjóðfélag veltist nú um í fer kannski ekki mikið fyrir einni myndlistarsýningu. En bylting fer ekki alltaf fram með pottaglamri, hún getur líka leynst í sölum listasafna ef menn gæta ekki að sér. Málverkið hefur lifað af marga dauðdaga vegna þess hve nálægt það er frumhvötum mannlegrar tjáningar og líkamlegri fegurðarþrá. Sýningin Kenjóttar hvatir þjónar ekki neinu heildarþema. Listakonurnar varpa hver á sinn hátt ljósi á tjáningarmöguleika málverksins sem heldur sífellt áfram að þróast, þrátt fyrir síendurteknar dánarfregnir og jarðarfarir.

Hér er hægt að hlusta á umfjöllun um sýninguna í þættinum Víðsjá á RÚV. Umfjöllunin hefst á 27. mínútu í þættinum.

Í tengslum við sýninguna gefur Listasafnið á Akureyri út glæsilega 168 síðna bók á ísensku og ensku með greinum eftir Hannes Sigurðsson, Bjarna Sigurbjörnsson og Aðalstein Eyþórsson, ásamt hugleiðingum þátttakenda. Hér er hægt að skoða sýningaskrána og hér að neðan má sjá greinarnar hverja fyrir sig.

Endurkoma abstrakt-expressjónismans – Hannes Sigurðsson

Kenjóttar hvatir – Bjarni Sigurbjörnsson / Aðalsteinn Eyþórsson

Án titils – Guðný  Kristmannsdóttir

Tilraunir og vinnan – Arna Gná Gunnarsdóttir

Hálf-sýnilegur – Anna Jóelsdóttir

Efni / menning / agi / vinna – Maja Siska

Áhrif frá Vúlkan – Laufey Johansen