Sýning leiðandi ungra tískuljósmyndara, fata- og skartgripahönnuða
í samstarfi við Eskimo Models, Futurice, Atmo og
Rauða kross Íslands

Þátttakendur í sýningunni eru fatahönnuðirnir Linda Björg Árnadóttir, Bára og Hrafnhildur Hólmgeirsdætur, Ragna Fróðadóttir, Sæunn Huld Þórðardóttir og Þuríður Rós Sigurþórsdóttir; skartgripahönnuðirnir Guðbjörg Kr. Ingvarsdóttir, Hulda B. Ágústsdóttir, Elísabet Ásberg, Katrín Pétursdóttir og Michael Young, ásamt tískuljósmyndurunum Sveini Speight, Kristni Má Ingvarssyni, Haraldi Hannesi Guðmundssyni, Magnúsi Unnari Jónssyni, Katrínu Elvarsdóttur, Bjarna Grímssyni og Baldri Bragasyni. Einnig getur að líta verk eftir fimm unga finnska fatahönnuði á sýningunni, en þeir eru Anne Korkala, Heili Miikkulainen, Jani Maunula, Mari Truklin og Tanja Toivonen. Jafnframt mun Listasafnið gangast fyrir söfnun á notuðum fötum í samvinnu við Rauða kross Íslands og verður tekið á móti honum á opnunartíma safnsins. Þannig verður fatnaði á barmi tortímingar gefið annað líf.

Grein Finnsk tíska>>

Enda þótt myndlistin og tískuheimurinn hafi um langt skeið átt í blómlegu samstarfi á sýningin “Úr og í” vafalaust eftir að koma ýmsum á óvart. Er tíska myndlist? Ólíkt hálistinni virðist almenningur eiga mun auðveldara með að greina milli verka mismunandi fatahönnuða og tala frjálslega um liti, form og áferð fatnaðar heldur en þegar hefðbundin myndlistarverk eiga í hlut. Hugtök, sem einu sinni voru einungis höfð um myndlist, eru nú jöfnum höndum notuð til að lýsa verkum fatahönnuða og myndlistarmanna og báðar greinar sækja hugmyndir í smiðju hinnar. Almenningur virðist hins vegar fylgjast mun betur með tískunni og er fyrir vikið óhræddur við að ræða um hana og hafa skoðun á nýjustu straumum og stefnum.

Tískan og þeir sem að henni standa hafa þó oftast verið litin hornauga af þeim sem telja sig hafa einkarétt á því að skilgreina hvað tilheyri menningu (þ.e. hámenningu) og hvað ekki. Vel má vera að tískan falli ekki undir hámenningarlega skilgreiningu, en hún er í öllu falli ein birtingarmynd dægurmenningarog sem slík er hún áhrifamikið afl í lífi flestra. Fatatískan, sem yfirlett er stjórnað af heimsfrægum hönnuðum út í heimi, er þó aðeins einn angi tískunnar. Hún birtist líka í ólíkum áherslum í stíl og vinnubrögðum ljósmyndara, skartgripahönnuða og þeirra sem á bak við tjöldin standa. Máttur fatatískunnar er mikill því fæst okkar geta sniðgengið hana með öllu; hún er stanslaus áhrifavaldur í lífi okkar og tilveru – mennsku okkar.

Þegar við lesum í fatnað og útlit erum við, meðvitað eða ómeðvitað, að safna upplýsingum um samferðamenn okkar. Upplýsingar um kyn, persónuleika, stétt og stöðu, sem eru brotnar niður í tákn og myndir út frá fatnaði og ýmsum fylgihlutum, verða því að einskonar tungumáli. Með þessum hætti sendum við þeim sem horfa á okkur skilaboð, sönn eða skálduð, um hvernig við kjósum að koma þeim fyrir sjónir. En á svipaðan hátt og fólk notar föt og skartgripi til að sýnast fyrir öðrum og gefa um sig (missannar) upplýsingar getur það líka verið leið til að verja sig gegn tækni- og vísindaóðum samtímanum. Breski fatahönnuðurinn Vivienne Westwood heldur því til dæmis fram að eina leið einstaklingsins til að berjast gegn sinnuleysi nútímaborgarsamfélagsins sé að ýkja allt sem viðkemur framkomu og útliti.

Það er ekki auðvelt að vera fatahönnuður á Íslandi. Markaðurinn er lítill, vinnuaflið er dýrt og áhættufjárfestar á Íslandi hafa verið mjög tregir til að taka raunverulega áhættu í þessum efnum. Íslensk tímarit og dagblöð flytja reglulega fréttir af nýjustu straumum og stefnum úr tískuheiminum, en lítil sem engin kerfisbundin gagnrýni eða málefnaleg umræða um fyrirbærið hefur átt sér stað. Engan þarf því að undra þótt margir ungir íslenskir fatahönnuðir telji sig þurfa að leggjast í víking og spreyta sig á erlendri grund. Ýmislegt gefur þó tilefni til bjartsýni. Belgía, sem á sér stutta sögu í fatahönnun, hefur á tiltölulega skömmum tíma orðið að áhrifaafli innan tískuheimsins. Belgískir fatahönnuðir eru í dag taldir til framsæknustu hönnuða heims og Antwerpen er komin í hóp með París, New York, London og Mílanó sem miðstöð tískuiðnaðarins. Spriklandi sköpunargleði hinna ungu íslensku fatahönnuða, sem sjámá á sýningunni “Úr og í” í Listasafninu á Akureyri, gefur fyrirheit um breytta og betri tíma. Með hönnun sinni sýna þeir svo ekki verður um villst að hæfileikar, fagmennska og hugmyndaauðgi er ekki háð neinum landamærum.

Efni um sýningunna sem unnið var í tilefni samantektarsýningar í árslok 2012