inngangur
Barnæska í íslenskri myndlist og Barnið: Ég
Í vestrænni myndlist hefur gætt tilhneigingar til að afneita barnæskunni með því að hefja hana á stall sem táknmynd hins ómennska. Er þá ýmist að börn hafa leikið hlutverk milligengla hversdagsheims hinna fullorðnu og alskærra ljósheima, ellegar dulúðugra myrkheima. Með öðrum orðum: Börnin birtast ekki umfram allt sem börn heldur sem algóðir englar eða litlir púkar.
Hlutverk Sjónaukanna er að ljá gestarýnum tækifæri til að koma á framfæri sjónarmiðum sínum með því að velja myndir á sýningu og fjalla um þær á fræðilegan hátt. Að þessu sinni tóku þrír starfsmenn kennaradeildar Háskólans á Akureyri, Chia-jung Tsai listfræðingur, Guðmundur Heiðar Frímannsson heimspekingur og deildarforseti og Kristján Kristjánsson prófessor í heimspeki, að sér að kanna hvort sömu tilhneiginga gætti við lýsingar á börnum í íslenskri myndlist og alþjóðlegri. Niðurstaða þeirra er að svo sé. Verkin á þessari sýningu draga þannig mörg hver upp hefðgróna og yfirborðskennda mynd af börnum, þar sem þau birtast ýmist sem tákn alsakleysis eða sem holdlegar, allt að því dýrslegar, verur með rumskandi kynferðisylgju. Nokkur verk skera sig þó úr, að dómi gestarýnanna, fyrir skyggna og tæra sýn á barnæskuna.
Eru listamenn upp til hópa fullorðið fólk sem glatað hefur sýn bernskunnar á veruleikann og ímynd barnsins í sjálfu sér? Sé svo er vert að gefa gaum að börnum sem listamönnum og sjálfstjáningu þeirra. Í Vestursal Listasafnsins á Akureyrar getur að líta afrakstur af listrænni vinnu barna sem fengu það verkefni, undir handleiðslu Rósu K. Júlíusdóttur við Myndlistaskólann á Akureyri, að lýsa sjálfum sér í starfi og leik. Þessi sýning, “Barnið: Ég”, skapar fróðlegt mótvægi við Sjónauka II, um barnæsku í íslenskri myndlist, og geta áhorfendur velt því fyrir sér hvort það séu börnin sjálf eða hinir fullveðja listamenn sem trúverðugar fangi ímynd barnæskunnar.
Auk barnanna við Myndlistaskólann á Akureyri eiga 30 listamenn verk á sýningunni en þeir eru: Alfreð Flóki, Anna Líndal, Ásgrímur Jónsson, Ásmundur Sveinsson, Barbara Árnason, Birgir Snæbjörn Birgisson, Bragi Ásgeirsson, Erró, Helgi Þorgils Friðjónsson, Hörður Ágústsson, Jón Stefánsson, Jóhann Briem, Jóhann L. Torfason, Jóhannes S. Kjarval, Jónína Lára Einarsdóttir, Kristján H. Magnússon, Magdalena Margrét, Muggur, Nína Tryggvadóttir og Þórarinn B. Þorláksson.
Visions of Childhood in Icelandic Art
According to an often-quoted Icelandic proverb, “no one wants to remember his childhood”. If we consider the history of educational ideas, children have typically been described and treated as “small adults”. Not until the 18th century did educational accounts come into prominence which gave the child itself pride of place as a distinct human being with its own characteristic needs, desires and interests. That is, not until then was childhood generally accepted in educational circles as a special develomental phase.
Similarly, in mainstream Western art, we can discern a strong tendency to reject or suppress veritable visions of childhood – not, however, by equating children with adults, but rather by exalting childhood to a special domain above and beyond the realm of the human. Either children play the role of go-betweens between the human world and the world of light, or the world of darkness. In other words, children in traditional Western art tend to appear not as real young human beings of flesh and blood but rather as symbols of Paradise lost (”small angels”) or of dark, eerie forces and uncontrolled subconscious drives (”little devils”). Both symbolizations blind us to the fact that children are, in fact, neither purely good nor purely evil, but simply human beings on the thorny road to maturity.
Does the same apply to Icelandic art? Rather than prejudging that question, we decided to approach works of 20th century Icelandic art open-mindedly, and to choose from those some samples which could guide us towards an answer, one way or another. Are visions of childhood in Icelandic art perhaps more earthbound and truthful than in mainstream Western art – and then why (not)? Hopefully, the exhibition can enlighten us on this issue.
Sjáið myndir af sýningunni
Barnæska í íslenskri myndlist
og lesið grein eftir Chia-jung Tsai,
Guðmund Heiðar Frímannsson
og Kristján Kristjánsson >>
BARNIÐ ÉG
Hópur barna undir leiðsögn
Rósu K. Júlíusdóttur við Myndlistaskólann á Akureyri >>
Efni um sýningunna sem unnið var í tilefni samantektarsýningar í árslok 2012
Í bókinni Facing China eru verk einstakrar kynslóðar listamanna sem blómstruðu eftir uppreisnina 1989. Bókin er mjög vegleg og inniheldur greinar eftir Hannes Sigurðsson forstöðumann Listasafnsins á Akureyri, Vigdísi Finnbogadóttur fyrrum forseta og listgagnrýnendurna Li Xianting frá Kína og Robert C. Morgan frá Bandaríkjunum.